Shqipëria dhe Korrupsioni

Një Përmbledhje e Qeverisjes nën Edi Ramën

Korrupsioni mbetet një çështje përcaktuese në sistemin politik shqiptar, duke ndikuar besimin publik, investimet dhe progresin drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian. Ky artikull paraqet një përmbledhje të bazuar në fakte të korrupsionit dhe përpjekjeve antikorrupsion në Shqipëri gjatë mandatit të Kryeministrit Edi Rama (2013–sot), me zhvillime deri në 2025.

Edi Rama ka udhëhequr qeverinë e Partisë Socialiste të Shqipërisë që nga 2013. Nën udhëheqjen e tij, Shqipëria ka ndjekur integrimin në BE, reformën gjyqësore dhe projekte të mëdha infrastrukturore. Në të njëjtën kohë, administrata e tij është përballur me akuza të vazhdueshme për korrupsion të nivelit të lartë, blerje votash dhe lidhje me krimin e organizuar. Ndërsa asnjë akuzë penale nuk është ngritur personalisht kundër Ramës, shumë anëtarë aktualë dhe ish-anëtarë të qeverisë së tij janë hetuar, akuzuar ose dënuar për vepra të lidhura me korrupsionin.

Indeksi i Perceptimit të Korrupsionit i Transparency International (2024): Shqipëria mori 42 nga 100 pikë, duke u renditur e 80-ta nga 180 vende. Kjo shënon një përmirësim me 18 vende nga 2022, por Shqipëria mbetet ndër vendet me renditjen më të ulët në Evropë. Sipas Barometrit Global të Korrupsionit të Transparency International, përafërsisht një në katër shqiptarë raportoi pagimin e ryshfetit për të aksesuar shërbime publike.

Saimir Tahiri, ish-Ministër i Brendshëm, u dënua në 2022 për abuzim me detyrën dhe u dënua me 3 vjet e 4 muaj burg. U gjet fajtor për mosparandalim të përfshirjes së të afërmve në trafikun e drogës, megjithëse u shfajësua nga akuzat e drejtpërdrejta të drogës.

Skandali i inceneratorëve përfshiu mbi €400 milionë kontrata publike për impiante të konvertimit të mbetjeve në energji. Ish-Ministri i Mjedisit Lefter Koka u dënua në 2023 dhe u dënua me burg. Ish-Zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj u akuzua për korrupsion, abuzim me detyrën dhe pastrim parash. Parlamenti i hoqi imunitetin, dhe ai u largua nga vendi në 2023.

Në shkurt 2025, kryebashkiaku i Tiranës Erion Veliaj u arrestua nga SPAK me akuza për korrupsion pasiv, pastrim parash dhe abuzim me detyrën. Ai mbetet i ndaluar deri në mesin e 2025. Prokurorët pretendojnë se ai përfitoi nga kontratat bashkiake përmes kompanive guaskë të lidhura me rrethin e tij të ngushtë.

Figurat e opozitës janë gjithashtu nën hetim. Ish-Kryeministri dhe kryetari i Partisë Demokratike Sali Berisha u akuzua në 2023 për abuzim me pushtetin lidhur me privatizimin e tokës shtetërore gjatë kohës së tij në detyrë. Ai mbetet nën mbikëqyrje gjyqësore dhe nuk është dhënë ende vendim gjykimi. Ish-Presidenti Ilir Meta është nën hetim për pasuri të padeklaruara por nuk është akuzuar formalisht.

Krijimi i SPAK-ut (Struktura e Posaçme Antikorrupsion) në 2019 shënoi një pikë kthese në përpjekjet antikorrupsion të Shqipërisë. I mbështetur nga donatorë ndërkombëtarë, SPAK-ut iu dha autoriteti për të hetuar zyrtarë të nivelit të lartë dhe krimin e organizuar. Që nga themelimi, SPAK ka konfiskuar mbi €200 milionë asete kriminale dhe ka sjellë aktakuza kundër politikanëve të shumtë, përfshirë kryebashkiakë, ministra, deputetë dhe ish-kryeministra.

Vetingu gjyqësor ka qenë gjithashtu një shtyllë qendrore e reformës. Që nga 2016, mbi një e treta e gjyqtarëve dhe prokurorëve janë shkarkuar ose kanë dhënë dorëheqje për shkak të dështimeve në verifikimin e integritetit ose pasurisë. Ky proces vetingu ishte kusht për bisedimet e pranimit në BE dhe u mbështet nga SHBA dhe BE përmes monitorimit të pavarur.

Zgjedhjet e Shqipërisë kanë tërheqë vazhdimisht kritika për blerjen e votave, keqpërdorimin e burimeve publike dhe intimidimin. OSBE vëzhgoi parregullsi në zgjedhjet parlamentare të 2025, përfshirë presion mbi nëpunësit civilë dhe linja të turbullta mes partisë dhe shtetit. Partia Socialiste qeverisëse fitoi shumicën parlamentare, ndërsa opozita refuzoi rezultatet dhe organizoi protesta. SPAK hapi 39 hetimet për krime të pretenduara zgjedhore pas votimit.

Zgjedhjet e mëparshme zbuluan modele të ngjashme. Përgjimi i rrjedhur në 2019 përfshiu zyrtarë partie dhe rrjete kriminale në manipulimin e votave. Në 2021, një bazë të dhënash e rrjedhur me 910,000 votues tiranasë — të etiketuar sipas preferencës partiake dhe me koordinatorë të caktuar — nxiti hetimet për abuzim të dhënash, por asnjë dënim nuk pasoi.

Shqipëria mbetet një nyje tranziti për kanabis, kokainë dhe heroinë. Vendi ishte më parë prodhuesi më i madh në natyrë i marihuanës në Evropë, dhe ndërsa goditja e Lazaratit në 2014 i dha fund prodhimit në shkallë të gjerë në një rajon, kultivimi u shtri nëpër vend në vitet pasuese. Në vitet e fundit, grupet kriminale shqiptare kanë kaluar në kontrabandën e kokainës nga Amerika Latine dhe heroinës nga Azia.

Pastrimi i parave përmes pasurive të paluajtshme mbetet një shqetësim i dokumentuar. Apartamente luksoze bosh në Tiranë dhe shtëpi të dyta të pabanuara nëpër Shqipëri kanë tërheqë vëmendjen e Grupit të Veprimit Financiar (FATF) dhe BE-së. Megjithëse Shqipëria u hoq nga lista gri e FATF-it në 2023, organizatat mbikëqyrëse vazhdojnë të paralajmërojnë se fondet e paligjshme po kanalizohen në sektorët e pronave dhe turizmit.

Liderët e opozitës kanë akuzuar qeverinë Rama për mundësimin e depërtimit kriminal në ekonomi dhe sistemin politik. Qeveria i mohon këto pretendime, duke cituar reformat ligjore dhe ndjekjet e pavarura penale të SPAK-ut. Asnjë gjykatë nuk ka gjetur Ramën ose ministrat aktualë të kabinetit fajtorë për lidhje të drejtpërdrejta me rrjete kriminale.

Në 2023, ish-agjenti i FBI-së Charles McGonigal u akuzua në SHBA për fshehjen e lidhjeve me biznesmenë shqiptarë dhe për takime të shumta me Edi Ramën. Departamenti i Drejtësisë i SHBA nuk e akuzoi Ramën me asnjë vepër. Rama pranoi se takimet patën ndodhur por deklaroi se nuk kishte sjellje të papërshtatshme, dhe dosjet amerikane konfirmuan se ai nuk ishte objektiv i hetimit.

Vëzhguesit ndërkombëtarë vazhdojnë të monitorojnë progresin e reformave në Shqipëri. GRECO, organi antikorrupsion i Këshillit të Evropës, raportoi në 2025 se Shqipëria kishte zbatuar plotësisht 18 nga 24 rekomandimet e lidhura me integritetin qeveritar dhe mbikëqyrjen policore. Komisioni Evropian ka vlerësuar reformën gjyqësore të Shqipërisë por ka theksuar nevojën për zbatim të qëndrueshëm dhe dënime përfundimtare në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë.

Shtetet e Bashkuara kanë vendosur sanksione dhe ndalime vizash ndaj disa zyrtarëve shqiptarë, përfshirë ish-KM Sali Berisha dhe ish-kryebashkiakun Vangjush Dako. Zyrtarët amerikanë kanë mbështetur publikisht SPAK-un dhe procesin e vetingut gjyqësor dhe kanë lidhur bashkëpunimin e mëtejshëm me progresin në zbatimin e antikorrupsionit.

Deri në 2025, Shqipëria ka plotësuar pika referimi kyçe të BE-së për të filluar negociatat zyrtare të anëtarësimit. Progresi i vazhdueshëm varet nga ndjekje penale të mëtejshme, garanci për integritetin zgjedhor, lirinë e medias dhe frenimin e ndikimit të rrjeteve kriminale mbi institucionet shtetërore.

Kjo faqe do të përditësohet ndërsa dalin fakte të reja. Të gjithë individët e përmendur prezumohen të pafajshëm derisa dënohen në gjykatë.

---

Burime:

Transparency International. “Corruption Perceptions Index 2024” transparency.org. Janar 2024.

OSCE/ODIHR. “Albania Election Observation Reports” osce.org. 2021-2025.

GRECO. “Fourth Evaluation Round: Albania” coe.int. 2025.

Komisioni Evropian. “Albania Progress Report 2024” ec.europa.eu. Tetor 2024.

Departamenti i Drejtësisë i SHBA. “Former FBI Official Charles McGonigal Case” justice.gov. 2023.

SPAK (Struktura e Posaçme Antikorrupsion). “Njoftimet Publike” spak.al. 2019-2025.

Rrjeti Ballkanik i Gazetarisë Hulumtuese. “Albania Investigations” birn.eu.com. 2020-2025.