Ndërsa numri i turistëve rritet, të dhënat alarmante të cilësisë së ujit zbulojnë probleme sistemike të kanalizimeve dhe infrastrukturës në shumë plazhe shqiptare.
Cilësia e ujit në disa plazhe shqiptare ka rënë ndjeshëm në vitet e fundit, sipas të dhënave të monitorimit qeveritar, duke ngritur pyetje rreth infrastrukturës mjedisore të vendit ndërsa numrat e turizmit arrijnë rekorde historike.
Gjiri i Lalzit, një destinacion popullor në veri të kryeqytetit Tiranë, pa rënien e vlerësimit të cilësisë së ujit nga “shkëlqyer” në kategori më të ulëta mes 2020 dhe 2023, sipas Agjencisë Kombëtare të Mjedisit të Shqipërisë. Të dhënat e agjencisë tregojnë se 27.8% e pikave bregdetare të monitoruara tani kërkojnë ndërhyrje për çështje të cilësisë së ujit.
Të dhënat e fundit të Agjencisë Evropiane të Mjedisit tregojnë se vetëm 16% e plazheve shqiptare plotësojnë standardet “shkëlqyere” të cilësisë së ujit, krahasuar me mesataren e Bashkimit Evropian prej 85.4%. Shqipëria mirëpriti 11.7 milionë turistë në 2024, sipas shifrave qeveritare.
Video në mediat sociale që qarkulluan këtë javë treguan ujë të errët që derdhej në plazhet e Gjirit të Lalzit, duke nxitur diskutim publik rreth çështjeve të cilësisë së ujit. Media shqiptare JOQ raportoi mbi incidentin, me postime që tregonin atë që dukej si ujë drenazhimi që arrinte bregdetin.
[
Shiko këtë postim në Instagram
](https://www.instagram.com/reel/DMFuI8GM6mH/?utm_source=ig_embed&utm_campaign=loading)
Autoritetet vendase i atribuojnë çështjet e cilësisë së ujit kryesisht mbingarkesës së kanalizimeve gjatë reshjeve të rënda, sipas deklaratave të autoritetit të Ujësjellës-Kanalizimeve të Durrësit. Rajoni ka parë investime të rëndësishme në infrastrukturën e trajtimit të ujërave të ndotura, përfshirë projekte të financuara nga Banka Botërore, megjithëse zyrtarët pranojnë sfida të vazhdueshme me sistemet e kombinuara të kanalizimeve që mund të mbingarkojnë gjatë stuhive.
Zona bregdetare veriore rreth Durrësit, qytetit kryesor portual të Shqipërisë, përballet me sfida të veçanta. Të dhënat qeveritare tregojnë se plazhet e qytetit u përkeqësuan nga 14% në 53% vlerësime të dobëta brenda një viti. Ndërkohë, plazhet si Qerret dhe Spillë regjistruan nivele shqetësuese ndotjeje në raportet e fundit të monitorimit.
Të dhënat e monitorimit zbulojnë ndryshime të rëndësishme përgjatë 362 kilometrave të vijëbregdetares shqiptare. Riviera Shqiptare jugore, përfshirë plazhet pranë Dhërmiut dhe Jalës, përgjithësisht ruan vlerësime më të larta të cilësisë së ujit, sipas raporteve të agjencisë mjedisore. Plazhet si Jala, Dhërmiu dhe Borshi vazhdojnë të regjistrohen si “shkëlqyere” në vlerësimet zyrtare.
Destinacioni popullor i Ksamilit në jug tregon rezultate të përziera, me të dhënat e agjencisë që tregojnë 33.3% shkëlqyer dhe 66.7% mirë. Megjithatë, disa vizitorë raportojnë mbipopullim dhe sfida me menaxhimin e mbetjeve gjatë sezonit të lartë.
Zonat veriore përballen me sfida më të mëdha. Shëngjini, një qytet plazhi në bregdetin Adriatik, tregon 60% vlerësime të dobëta pa asnjë stacion monitorimi që arrin statusin shkëlqyer, sipas të dhënave të fundit. Destinacioni turistik i Velipojës ka parë gjithashtu rënie të metrikave të cilësisë së ujit.
Autoritetet shqiptare kanë investuar €111 milionë në impiante të reja trajtimi të ujërave të ndotura në pesë qytete bregdetare, përfshirë Durrësin, Kavajën, Shëngjinin, Velipojën dhe Sarandën, të dizajnuara për të shërbyer rreth 500,000 banorë. Projektet përfaqësojnë pjesë të përmirësimeve më të gjera infrastrukturore mjedisore të mbështetura nga organizata ndërkombëtare zhvillimi.
Megjithatë, sfidat e zbatimit mbeten, sipas raporteve vendase. Disa impiante trajtimi nuk janë ende plotësisht operacionale, dhe infrastruktura e vjetër vazhdon të paraqesë probleme. Ministria e Turizmit dhe Mjedisit ka njoftuar rregullore të reja për 2025 që do të kufizojnë operacionet tregtare të plazhit vetëm për ofruesit e akomodimit, megjithëse këto përqendrohen tek aspektet tregtare dhe jo mjedisore.
Dhoma Amerikane e Tregtisë në Shqipëri ka vënë në dukje se sfidat infrastrukturore, përfshirë ato të lidhura me cilësinë e ujit, mund të ndikojnë konkurrueshmërinë turistike të vendit nëse nuk adresohen.
Sektori i turizmit në Shqipëri gjeneroi €3.8 miliardë të ardhura gjatë nëntë muajve të parë të 2024, sipas shifrave qeveritare. Industria duket se po përshtatet me sfidat infrastrukturore duke ruajtur ritmin e rritjes.
Paralajmërimet e udhëtimit nga qeveri si ajo e Mbretërisë së Bashkuar pranojnë shqetësimet e cilësisë së ujit të lidhura me “shkarkimin dhe trajtimin e pamjaftueshëm të ujërave të zeza” por ruajnë nivelet standarde të rekomandimit të udhëtimit. Shumica e operatorëve turistikë ndërkombëtarë vazhdojnë të promovojnë destinacionet shqiptare, megjithëse disa tani përfshijnë udhëzime të përgjithshme shëndetësore dhe sigurie rreth aktiviteteve ujore.
Komentet e vizitorëve në platforma si TripAdvisor paraqesin përvoja të ndryshme. Disa udhëtarë raportojnë kushte shkëlqyere në plazhe të caktuara, ndërsa të tjerë shënojnë shqetësime mjedisore. Ndryshimi duket se lidhet kryesisht me vendndodhje specifike dhe kohën e vizitave, veçanërisht rreth ngjarjeve klimaterike që mund të ndikojnë sistemet e drenazhimit.
Sfidat e cilësisë së ujit ndodhin brenda një konteksti më të gjerë zhvillimi të shpejtë përgjatë bregdetit shqiptar. Kërkuesit mjedisorë vërejnë se vendi përballet me presione infrastrukturore të ngjashme me destinacione të tjera turistike në zhvillim në rajonin mesdhetar.
Vendet industriale të trashëguara shtojnë kompleksitetin e menaxhimit mjedisor. Zona e Porto Romanos, për shembull, strehon një ish-impiant kimik, ndërsa qyteti bregdetar i Elbasanit ka trashëgimi industriale që kërkon menaxhim mjedisor të vazhdueshëm, sipas studimeve të ndikimit mjedisor.
Ndryshimet klimatike gjithashtu paraqesin sfida, me kërkues që dokumentojnë gërryerje bregdetare që ndikon 154 nga 273 kilometrat e vijëbregdetares shqiptare. Raporti i Bankës Botërore për Klimën dhe Zhvillimin në Shqipëri vë në dukje se zonat bregdetare përballen me presion në rritje nga rritja e nivelit të detit dhe ngjarjet klimaterike ekstreme.
Disa avokatë mjedisorë kanë kërkuar kuadre rregullatore më të forta, ndërsa qeveria ruan qëndrimin se programet aktuale të monitorimit dhe investimit do të adresojnë boshllëqet infrastrukturore me kalimin e kohës.
Zyrtarët shqiptarë thonë se janë të angazhuar për të adresuar sfidat infrastrukturore ndërsa turizmi vazhdon të rritet. Agjencia Kombëtare e Mjedisit vazhdon monitorimin e cilësisë së ujit në dhjetra pika bregdetare, me rezultate të publikuara rregullisht.
Për vizitorët, kushtet ndryshojnë ndjeshëm sipas vendndodhjes dhe sezonit. Të dhënat mjedisore sugjerojnë se plazhet e Shqipërisë jugore përgjithësisht ruajnë standarde më të larta të cilësisë së ujit, ndërsa zonat veriore përballen me sfida më të mëdha gjatë periudhave me reshje të rënda.
Ministria e Turizmit dhe Mjedisit nuk mund të kontaktohej për koment rreth afateve specifike të përmirësimit ose investimeve shtesë të planifikuara përtej atyre tashmë të njoftuara.
Situata pasqyron sfida më të gjera që përballen destinacionet bregdetare në zhvillim të shpejtë nëpër Mesdhe, ku rritja e turizmit shpesh lë pas zhvillimin e infrastrukturës. Mënyra si Shqipëria menaxhon këto sfida mund të ndikojë pozicionin e saj në tregun konkurrues turistik evropian ndërsa vendi përpiqet të balancojë rritjen ekonomike me kujdestarinë mjedisore.